فصل دوم [ اخبار فضيلت قم و اهل آن و آفاتى كه به آن رسيده . . . ] در تاريخ قم مىگويد : در ذكر اخبارى كه در فضيلت قم و نواحى و ساكنان آن آمده است ، و ذكر آفاتى كه بدين ناحيت رسيده است « 1 » ابو عبد اللّه فقيه همدانى در كتاب « بلدان » آورده است كه ابو موسى اشعرى روايت كند كه از امير المؤمنين على عليه السّلام سئوال كرد كه سلامت‌ترين شهرها و بهترين موضع‌ها چون فتن و محن و هرج‌ومرج ظاهر شود كدام است ؟ امام فرمودند كه سلامت‌ترين موضع‌ها در آن وقت و زمان زمين جبل باشد ، چون خراسان بهم برآيد و ميان اهل جرجان و طبرستان حرب و كارزار واقع شود و سجستان خراب گردد ، سلامت‌ترين موضع‌ها قصبهء قم باشد كه از آن انصار و ياوران كسى كه بهترين مردم است به پدر و مادر و جد و جده و عم و عمه بيرون آيد ، و آن ناحيت را « زهرا » مىگويند . و بدان‌كه در آن ناحيت موضعى است كه جبرئيل عليه السّلام بدان فرود آمده است ، و آن موضعى است كه از آن آبى بيرون آيد كه هر كسى كه از آن بياشامد از درد و رنج خلاصى يابد ، و آن گل كه عيسى عليه السّلام از آن صورت شب‌پره ساخت و بر وى دميد و او به قدرت خداى تعالى زنده شد و بپريد ، چنانچ حق سبحانه و تعالى در قرآن مجيد از آن حكايت مىكند در اين آيت كه وَ يُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ رَسُولًا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ، أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ « 2 » بدين آب ساخت و گل آن از آن‌جا كرده است . و امام على بن موسى الرضا عليه السّلام از آن چشمه آب خورده و بدان موضع غسل فرموده است و از آن مقام كيش « 3 » ابراهيم و عصاى موسى و انگشترى سليمان بيرون آمده است . « 4 » مؤلف گويد : اين كه مترجم تاريخ قم « و منه يغتسل الرضا » را ترجمه نموده كه « امام

--> ( 1 ) - مؤلف چون پنج باب ترجمه تاريخ قديم قم را داشته اين فصل را مستقيما از آن‌جا نقل كرده است ( د ) ( 2 ) - سورهء آل عمران ، آيه 49 . يعنى : و براى اين كه به او بياموزيم كتاب و حكمت و تورات و انجيل را او را از جانب خود به سوى بنى اسرائيل بفرستيم تا به آنها بگويد : من با آيه‌اى از جانب خدايتان آمده‌ام . من از خاك شكلى مانند پرنده درست مىكنم ؛ بعد روح در آن مىدمم ، آن‌گاه به فرمان خدا ، پرنده‌اى خواهد شد . ( د ) ( 3 ) - قوچ ( د ) ( 4 ) - تاريخ قديم قم ، ص 90 .